In de loopwereld kennen we een pacemaker als een tempomaker. Maar het slaat ook op het apparaatje dat het hart ondersteunt. De auteurs van 'Het Geheim van Hardlopen' wilden wel eens meer weten over lopen met een pacemaker.

Sam Ver is een Facebook vriend. Auteur Ron van Megen van Het Geheim van Hardlopen heeft regelmatig contact met haar. Sam is een V50, 48 kg zwaar en 1,57 m lang. Net als Hans en Ron is ze een echte loopliefhebster. Ze verslindt wekelijks de nodige trainingskilometers. Sam loopt heel verdienstelijk en is in haar leeftijdscategorie vaak voorin te vinden.

Wat maakt Sam zo bijzonder? Sam loopt vanaf augustus 2013 met een pacemaker! Nieuwsgierig als altijd wilden we wel eens meer weten over het lopen met een pacemaker en dit bekijken door de bril van Het Geheim van Hardlopen.

Hoe is het zo gekomen?

Sam heeft al een tijdje last van hartritmestoornissen en een veel te lage rust HR. Ze kon plotseling het bewustzijn verliezen. Voor haar hartspecialist was dit een reden om onderhuids maar een Reveal looprecorder te plaatsen. De looprecorder is een heel klein apparaatje, zo groot als een pink, dat onder de huid wordt geplaatst en continu het hartritme registreert. Bij een belangrijke ritmestoornis, of als de drager hem activeert, slaat het apparaat het ritme op en kan dit vervolgens in het ziekenhuis worden uitgelezen.

Op 25 augustus 2013 was de laatste training van Sam zonder pacemaker. Sam is door een toevallig passerende loper langs de weg gevonden. Ze kwam pas weer in het ziekenhuis bij bewustzijn. Dankzij de looprecorder kon de hartspecialist precies bepalen wat het probleem was en heeft gelijk een DDD-pacemaker geïmplanteerd. Dit type pacemaker geeft zowel prikkels aan de hartboezem als aan de hartkamer. De laatste D in de benaming geeft aan dat de pacemaker dubbel is uitgevoerd.

Wat doet een pacemaker met je hartslag bij het lopen?

Sam heeft de pacemaker nu zo'n anderhalf jaar. Het komt niet vaak voor dat mensen al op zo jonge leeftijd een pacemaker nodig hebben én stug intensief blijven sporten. Samen met de hartspecialist is Sam op zoek gegaan naar de ideale instellingen van de pacemaker.

Voor lopers is de rusthartslag HR rust een belangrijke waarde. Bij Sam zegt die waarde niets meer. De pacemaker bepaalt dat de HR rust niet onder de 50 mag komen. Sam kan aan haar HR rust dus niet zien of haar conditie verbetert of dat ze iets onder de leden heeft.

De maximale HR stond op 160 ingesteld. Later heeft de hartspecialist dit opgeschroefd naar 170. Het lichaam van Sam wilde harder dan de pacemaker toe stond. Logisch, want haar echte HR max bedraagt ongeveer 180. Ook is het samenspel van de bewegingssensor en ademhalingssensor met de pacemaker beter afgeregeld. Als Sam harder loopt, verandert haar ademhaling en gaat de hartslag nu meer in de pas met haar ademhaling omhoog. Het systeem van sensoren en pacemaker is ook zelf lerend. Het perfectioneert zich in de tijd steeds meer met de verzamelde gegevens.

Voor Sam is een training nooit lang genoeg. De loopmaatjes van Sam zeiden in het verleden vaak dat ze op batterijen liep. Nu loopt Sam dus écht op batterijen!

Sam heeft vanwege de pacemaker niet zoveel aan de hartslagmeter op haar Garmin. Maar hoe zit het dan precies met haar HR? Van Sam mochten we eens grasduinen in haar gegevens op Garmin connect.

Hartslag van Sam

Het eerste dat opvalt aan de gegevens in Garmin connect is dat Sam maar weinig variatie in haar hartslag heeft. Of ze nu een rustige duurloop doet of een snelle 5 km probeert neer te zetten - wat overigens zelden voorkomt want Sam is meer van de langere afstanden - de HR schommelt altijd rond de 150.



Gelukkig gaat de hartslag van Sam nog wel netjes de hoogte in als het moet. Dat is ook goed te zien als we gegevens uit Garmin connect verzamelen en in een grafiek zetten.

Er vallen dan meteen een paar zaken op.

1. Ook voor Sam is er een lineair verband tussen haar HR en het tempo waarin ze loopt. Als ze harder loopt gaat haar hartslag mee omhoog.
2. Aan de gespreide ligging van de punten ten opzichte van de lijn - en aan de lage R2 - kun je zien dat het voor Sam niet slim is om op haar hartslag te trainen. Ze is er dan gewoon niet zeker van dat ze het tempo volgens haar schema loopt.
3. Uit Garmin connect blijkt dat Sam zelfs bij rustige duurlopen al gauw een tempo van 5:10 per km loopt of sneller. Ons advies aan Sam is rustige duurlopen ook echt rustig te gaan lopen. Ze kan daarvoor gebruik te maken van het tempo dat de GPS van haar Garmin aangeeft. Dit is ook een goed punt om eens te overleggen met de hartspecialist of pacemakertechnicus. Het kan zijn dat pacemaker te hard van stapel loopt bij lagere tempo's en Sam daarom letterlijk teveel opgejut wordt om harder te lopen. Als dat zo is, is dat met een bijstelling van de regeling misschien op te lossen.



Sam is een kilometervreter

Ook op basis van alle trainingsarbeid van Sam was het ons al opgevallen dat ze graag lange afstanden loopt. Daarom hebben we ook maar eens wat recente PR's van Sam in een grafiek gezet. In de grafiek kun je mooi zien dat, zoals het hoort, het gemiddelde tempo in seconden per km afneemt naar mate de afstand langer wordt. Hier is ook de calculator op www.hetGeheimvanHardlopen.be op gebaseerd. Maar er valt wel iets bijzonders op!

Gebruikelijk is dat de macht in de formule zo rond de 0,07 ligt. Bij Sam is de macht een stuk lager, namelijk 0,054. Ron loopt op de langere afstanden ongeveer even hard als Sam en heeft hier persoonlijk een waarde van 0,0734 staan. Wat betekent die 0,054 nu?

Sam is een extreme duuratlete. Op afstanden korter dan 5 km is ze relatief niet erg snel ten opzichte van leeftijdsgenoten. Op de afstanden van een halve marathon en verder heeft ze daarentegen weinig verval. Hoe verder ze moet, hoe beter Sam loopt. Het is dan ook niet vreemd dat ze al eens de hele Midwinter marathon in haar leeftijdsklasse heeft gewonnen.

Mooi dat Sam gewoon lekker kan lopen en bovendien aansprekende tijden kan neerzetten. Dankzij haar pacemaker!



Je kunt het effect van alle aspecten op je eigen tijden berekenen met onze calculator op de website www.hetGeheimvanHardlopen.be. Het boek is nu ook verkrijgbaar als e-book.

Dit artikel werd mogelijk gemaakt door Hans van Dijk en Ron van Megen.