Heel wat mensen hebben een beenlengteverschil, maar hoe belangrijk is het om dat verschil op te vangen en welke problemen of pijntjes kan je krijgen door die ongelijke benen?

VRAAG: "Sinds kort is er bij mij een beenlengteverschil van 15mm vastgesteld. Ik heb vaak knie- en rugpijn, zelfs na een kort tochtje. Is het lengteverschil de oorzaak van die pijn of moet ik het elders gaan zoeken?"

ANTWOORD: We vallen met de deur in huis: de kans is groot dat je twee ongelijke benen onder je romp hebt staan. Studies tonen immers aan dat 70 à 90 % van de volwassenen met een niet-significant beenlengteverschil te kampen heeft. Afwijkingen zoals de bovengenoemde 15 mm komen zelfs heel vaak voor. Toch moeten we een onderscheid maken tussen een structureel en een functioneel beenlengteverschil. Een structurele ongelijkheid is te wijten aan een verkorting van de benige structuren, waarbij je botten verschillende lengtes hebben. Het functioneel lengteverschil komt er eerder door spierzwakte of een asymmetrie in de musculatuur. Hierbij kunnen de botten wel even lang zijn, maar is er door omstandigheden toch een beenlengteverschil opgetreden. Ook bij wielrenners komt dit vaak voor. Klik maar eens met een voet uit je pedaal en zorg voor een unilaterale belasting op je andere been (lees: lever alle kracht met één been). Als je een omwenteling maakt met je ene voet en dat nadien herhaalt met de andere, kan dit zeer grote verschillen blootleggen.

STIJGENDE EN DALENDE KETENS

Ligt het beenlengteverschil van 15 mm aan de basis van je klachten? Daar kunnen we helaas geen sluitend antwoord op geven. Laat je vooral geen angst inboezemen door die 15 mm - wat veel lijkt - want sommigen kunnen daar perfect pijnvrij mee rondfietsen, terwijl anderen met 5 mm verschil wél problemen ondervinden. Vaak heeft je lichaam doorheen de jaren compensatiemechanismen ontwikkeld die het verschil tussen je twee ongelijke stelten opvangen. Een recreant met een klein beenlengteverschil die geen klachten ondervindt, moet daar dus echt niets aan doen. Er zijn echter heel veel andere zaken die dezelfde symptomen kunnen veroorzaken: je knie te veel naar binnen slaan, te weinig beweging in je enkelgewricht, onvoldoende lenigheid ... De pijn volledig afwentelen op het beenlengteverschil is dus te kort door de bocht. In het lichaam heb je stijgende en dalende ketens. Als je tijdens het fietsen een slechte nekhouding aanneemt, kan je last krijgen aan je enkelgewricht. In dit geval spreken we van een 'dalende keten'. Maar ook het omgekeerde kan voorvallen. Dat heet dan een 'stijgende keten'. Nek- of rugpijn vanwege een ongelijke beenlengte is zeker mogelijk.

VULPLAATJES OF VIDEOBEELDEN?

Een gouden oplossing is er jammer genoeg niet. Vaak moet je verschillende oorzaken overlopen en aan meerdere aspecten werken om vooruitgang te boeken. We raden aan om een professionele bikefit te laten uitvoeren bij bv. Energy Lab en zo je fietspositie te optimaliseren. Dit kan superbelangrijk zijn, want een beenlengteverschil wordt vastgesteld als je stilstaat, maar tijdens het fietsen ben je in beweging. Het is dus een pak interessanter om videobeelden op de fiets te analyseren. Als je arts deze informatie linkt aan eerdere tests, kunnen er mogelijke oplossingen naar boven komen. Uiteraard bestaan er nog heel wat andere kleine hulpmiddelen. Zo lees je vaak over vulplaatjes die je onder je schoen kan monteren. Maar hiermee een beenlengteverschil van 15 mm 'oplossen' is verre van ideaal. Hetzelfde geldt voor een kortere crank of een knoert van een binnenzool. Elk onderdeel kan zijn rol spelen, maar je moet de juiste balans zoeken. Zo kunnen kleine ingrepen aan je stuur, zadel en pedalen een wereld van verschil maken.

PISTETRAINING EN CORE STABILITY

Met de winter in aantocht is het de ideale gelegenheid om pistetrainingen in te lassen. Daar kan je immers aan een hoge frequentie leren trappen. Zo versterk je de banen in je hersenen om de juiste trapbeweging aan te sturen. Dat is trouwens ook de reden waarom jonge rennertjes eerst en vooral op souplesse moeten rijden. Tot slot blijven we tot in den treure het nut van core stability benadrukken. Je moet zo functioneel mogelijk trainen en oefeningen in de sportzaal horen daar ook bij. Je favoriete sport proberen nabootsen in de gym is een prima manier om de banen naar je hersenen te versterken. Het vraagt tijd, moeite en veel inzet, maar uiteindelijk is het zeker de zweetdruppels waard. Al is het o zo belangrijk om vol te houden. Het goeie nieuws? De klachten kunnen na verloop van tijd en hard labeur helemaal verdwijnen!

WEGWIJS IN SPD-SCHOENPLAATJES

Null

De juiste schoenplaatjes en een correcte afstelling ervan kunnen heel wat pijn en blessures voorkomen. Daarom zetten we de meest gekende types van Shimano even op een rijtje.

GEEL: de gele plaatjes worden vaak als de standaard beschouwd. Ze zijn geschikt voor de gemiddelde fietser en bieden veel flexibiliteit. Het is mogelijk om de hak en de neus van je schoen te bewegen omdat het pivot point in het midden van het plaatje zit. Het nadeel? Deze variant is door de spelingsgraad van 6° het minst efficiënt qua krachtoverbrenging. Hij is vooral ontwikkeld om zo weinig mogelijk last te veroorzaken in het geval van een slechte afstelling. Voor de doorsneerecreant raden we deze plaatjes aan omdat je niet afhankelijk bent van een minutieuze afstelling. Bovendien is het beetje kracht dat je verliest door de bewegingsvrijheid niet zo belangrijk voor een liefhebber.

BLAUW: de blauwe plaatjes, met het pivot point vooraan, hebben een aanzienlijk kleinere spelingsgraad van slechts 2°. Je kan de hak nog zeer gemakkelijk bewegen, maar de efficiëntie is een stuk groter omdat je tip vastzit. Omdat de bewegingsvrijheid nog slechts een derde van de gele versie bedraagt, is een correcte afstelling wel van groter belang.

ROOD: de rode plaatjes zijn met hun 0° speling de meest stugge rakkers. Je kan je voet niet vrij bewegen in het pedaal, en dat heeft zo zijn voor- en nadelen. De kracht die je op de pedalen uitoefent gaat niet verloren in onnuttige zijdelingse bewegingen. Klinkt prachtig, toch? Dat maakt de kans op blessures echter vele malen groter. Als de rode plaatjes niet 100 % correct afgesteld zijn, krijg je een onnatuurlijke houding opgedrongen. In dat geval zal het niet lang duren vooraleer je last ondervindt ter hoogte van de knie.

Deze Do's & Don'ts verscheen origineel in cycling.be magazine. Abonneer je HIER en mis geen enkel artikel meer!

Elke maand gaat cycling.be dieper in op typische vragen van fietsers en wielrenners. Zowel voeding, training als materiaal komen aan bod. Zit je zelf met een vervelend probleem? Stel hier jouw fietsvragen!

Koop of abonneer je nu op cycling.be magazine

Het januarinummer van cycling.be magazine ligt nu in de winkel en met de kampioenschappen in aantocht zijn onze schijnwerpers gericht op de cross, met Ceylin del Carmen Alvarado, het team achter Eli Iserbyt, een nuchtere babbel met Thibau Nys, Vooruitblik naar WK Dübendorf en BK Antwerpen, het waarom achter de Nederlandse veldritsuccessen, en Adrie van der Poel. Verder: het gravelavontuur van Wellens & De Gendt, bikepacking rond Girona, de mooiste offroadroute in Zeebrugge, 5 fietsdoelen voor 2020, trainingstips om je rijklaar te maken voor het nieuwe seizoen, een test van verschillende types fiets-gps'en, ...