De XTR-groep van Shimano is sinds zijn introductie in 1991 de referentie geweest voor een profwaardige mountainbikeaandrijving. De laatste jaren gaf de populariteit van de Eagle 1x12 echter een stevige knauw aan die reputatie. De komst van de XTR M9100 brengt daar wellicht opnieuw verandering in.

Op uitnodiging van Shimano trokken we naar Nederlands Limburg om die nieuwe Shimano XTR 12-speed aan een eerste test te onderwerpen. Samen met vier lezers overwonnen we heel wat steile hoogtemeters en gingen we met een stevige indruk over de nieuwe MTB-topgroep naar huis.

De Mergelheuvelland 2-daagse bood op zaterdag en zondag telkens verschillende parcoursen voor mountainbikers en wegrenners aan. Het was onze eerste offroadervaring in deze prachtige fietsstreek, dus kozen we op zaterdag niet voor de volle 100 kilometer, maar voor de 70. Het uiterste zuidelijke punt van Nederland ligt tegen de Voerstreek en biedt dus wel wat uitdaging: voor een vlakke bosrit moet je hier niet zijn.

De constante afwisseling tussen steil bergop en uitdagend bergaf gaf ons de perfecte gelegenheid om onze leenfiets aan de tand te voelen. De KTM Scarp is een crosscountryfully, maar voor de gelegenheid had Shimano die volledig custom gemonteerd met zoveel mogelijk eigen spullen. Naast de 1x12 XTR-groep betekende dat wielen met XTR-naven, de nieuwste XTR-remrotors, XTR-pedalen, een cockpit van Pro, de nieuwe Pro Koryar Dropper Post en een verrassend comfortabel Pro Griffon Offroad-zadel.

PIJNLOOS

De fiets deed het uitstekend, maar wij waren uiteraard vooral geïnteresseerd in hoe de nieuwe groep zich zou houden. Op de vernieuwde XTR Di2 is het nog even wachten, maar het viel op hoe snel en onder hoeveel druk je met deze mechanische versnellingsgroep soepel kon blijven opschakelen, zelfs als je pas de shifter beroerde terwijl je al staand aan het klimmen was. Met één klikje of met meerdere tandjes tegelijk, het maakte de XTR allemaal niet uit. Afschakelen ging eveneens snel en kon met één of twee tandjes ineens. Vooral de vloeiende handeling onderscheidt deze groep van Shimano met de 12-speed-concurrentie. Nooit heb je het gevoel dat je het systeem pijn doet. De afwezigheid van zwaar gekraak bij een moeilijke overgang deed ons denken aan de Di2-versnellingsgroep. We kijken dan ook reikhalzend uit naar de elektronische versie van de nieuwe XTR.

De schakelactie zelf is lichter geworden dan bij de M9000. Je moet minder druk uitoefenen met de vinger om beweging te krijgen in de derailleur. Het is niet zo dat je per ongeluk zal schakelen, maar het kost gewoon minder moeite en kracht. Je kan nog altijd twee tandjes tegelijk afschakelen en je kan kiezen om de afschakelknop naar voren of naar achteren te bewegen (2-Way Release).

KEUZES, KEUZES

Wij kregen de brede 10-51-cassette op de nieuwe en uiterst stille micro-spline naafbody - de nieuwe standaard die nodig was om het kleinste kransje te kunnen plaatsen. De sprongen vonden we niet te groot en dat was blijkbaar een belangrijk aandachtspunt. De laatste drie van de twaalf kransen (10-12-14-16-18-21-24-28-33-39-45-51T) hebben telkens een sprong van zes tanden, met als bedoeling je cadans niet teveel te verstoren. Die gelijke sprongen zijn dus de reden waarom Shimano dat extra tandje voordeel heeft op een Eagle.

Om het gewicht laag en de duurzaamheid hoog te houden, gebruiken verschillende tandwielen verschillende types metaal. De grootste tandwielen zijn van aluminium, de middelste tandwielen zijn van titanium en de kleinste tandwielen zijn van staal. De 10-45T-cassette (10-12-14-16-18-21-24-28-32-36-40-45T) richt zich op de snellere mannen die liever nog kleinere stappen tussen de versnellingen hebben. Er is daarnaast nog een 11-speed-cassette van 10-45T, maar die heeft dezelfde stappen als de 10-51 12-speed, maar dan zonder de grootste krans. Je gebruikt die met dezelfde ketting, maar je kan dan bijvoorbeeld een stijver achterwiel maken. Die nieuwe en specifieke ketting heeft nu een handige Quick Link.

Wat velen uit het oog verliezen bij de nieuwe XTR is dat je nog altijd een dubbel crankstel kan kiezen. Met een 2x12 moet je echt overal boven en beneden kunnen raken. De 1X vooraan zal zonder twijfel de populairste keuze worden, maar het is leuk dat je nog altijd de mogelijkheid hebt. Ook voor de hoekige achterderailleur zijn er meerdere opties, afhankelijk van je versnellingskeuze.

ONFEILBARE STOPPERS

De remkwaliteit verdient een pluim. De remhendels worden nu op een andere, stabielere manier op het stuur bevestigd, namelijk door het uiteinde van de body een extra steuntje te geven en dat tegen het stuur te positioneren, waardoor het geheel stijver wordt. Maar het was met name de dosering van de remkracht die ons lyrisch stemde. De kleine remhendeltjes die Shimano tegenwoordig gebruikt, zijn perfect met één vinger te bedienen. De vrije slag van de remhendel is verkleind, zodat er sneller reactie komt op jouw input. De afdalingen waren naar Nederlandse normen lang te noemen, maar ze waren nooit van dien aard dat de remmen begonnen te piepen en al helemaal niet dat ze begonnen af te zwakken: alles bleef op hetzelfde hoge niveau gedurende de hele 70 kilometer. Zelfs een hele afdaling lang op een singletrack met twee tragere deelnemers voor ons - waardoor we bijna constant in de remmen moesten hangen - pruttelden ze niet tegen.

De aluminium remklauwen zijn vernieuwd, maar ook de remblokken en schijven. We hadden het geluk dat die laatste net op tijd voorradig waren, zodat we de vernieuwde ICE-Technologies Freeza-constructie mee konden testen. Ze zijn een handvol grammen lichter dan de vorige versie, maar ze bleven tijdens tests van Shimano ook 20 graden koeler. Dat zal de duurzaamheid en de constantheid van de remprestaties alleen maar ten goede komen.

CONCLUSIE

Wat ons betreft, is de nieuwe XTR wel degelijk opnieuw de referentie op de mountainbike geworden. Het onwaarschijnlijk soepele schakelgedrag en de superieure remmen overtreffen de vorige generatie ruimschoots. Voor wie alleen het beste genoeg is, is de M9100 terug onvermijdelijk geworden. Nu is het enkel nog aftellen tot wij als gewone stervelingen kunnen profiteren van dezelfde toptechnologie op XT en SLX 12-speed.

Dit artikel verscheen in het novembernummer van cycling.be magazine. Abonneer je HIER en krijg een mooi, gratis fietscadeau!

Koop of abonneer je nu op cycling.be magazine

In het januarinummer van cycling.be magazine kijken we reikhalzend uit naar het BK en WK veldrijden, met Sweeck, Vanthourenhout, Pidcock, Vos, Van Loy, Aerts, Van Aert en andere favorieten. Verder: vier voorjaarstochten, indoortrainers getest, beachracen, koersen in China, ...